در محضر قرائتی
تاریخ: ۱۱:۴۸ :: ۱۳۹۶/۰۷/۱۲
اسلام به كیفیّت بیشتر توجّه دارد یا به كمّیت؟

اسلام به كیفیّت بیشتر توجّه دارد یا به كمّیت؟ در مواردى اسلام به كمیّت توجه دارد، نظیر تعداد نفراتى كه در نماز جماعت حاضر مى‏شوند كه هر جماعتى نفراتش بیشتر باشد، ثوابش بیشتر است. در مواردى به كیفیّت توجّه دارد، نظیر انفاق به محرومان كه مقدارش مهم نیست، بلكه اخلاص در آن مهم است. «و […]

اسلام به كیفیّت بیشتر توجّه دارد یا به كمّیت؟

در مواردى اسلام به كمیّت توجه دارد، نظیر تعداد نفراتى كه در نماز جماعت حاضر مى‏شوند كه هر جماعتى نفراتش بیشتر باشد، ثوابش بیشتر است.

در مواردى به كیفیّت توجّه دارد، نظیر انفاق به محرومان كه مقدارش مهم نیست، بلكه اخلاص در آن مهم است. «و یُطعمون الطّعام عَلى‏ حُبّه» مقدار غذایى كه اهل‏بیت به یتیم، مسكین و اسیر دادند زیاد نبود، امّا خالصانه بود.

گاهى هم كیفیّت مطرح است و هم كمّیت. مثلاً قرآن درباره ذكر خدا، هم مى‏فرماید: (سوره احزاب، آیه ۴۱٫) «خدا را بسیار یاد كنید» و هم مى‏فرماید: «مؤمنان در نمازشان خشوع دارند.»

با همسران و فرزندانى كه هم فكر ما نیستند، چگونه برخورد كنیم؟

هنگامى كه پیامبرصلى اله علیه وآله از مكّه به مدینه هجرت كرد، مسلمانان مكّه نیز هجرت كردند، امّا بعضى مسلمانان با مخالفت همسر و فرزند خود مواجه شدند. آیه نازل شد كه بعضى همسران و فرزندان شما دشمن شما هستند، از آنان دورى كنید. بعضى مسلمانان مهاجر تصمیم گرفتند كه حتى اگر همسر و فرزندشان توبه كردند و هجرت كردند، آنان را نپذیرند.

آیه در ادامه مى‏فرماید: اگر شما مخالفت‏هاى گذشته آنان را نادیده بگیرید و از آنان درگذرید، براى شما بهتر است و خداوند نیز شما را خواهد بخشید. (سوره تغابن، آیه ۱۴٫)

 

معناى انتظار امام زمان علیه السلام چیست؟ آیا به معناى سكوت و بى‏تفاوتى در برابر ظلم و فساد است؟

ما هر شب منتظر طلوع خورشید فردا هستیم، امّا معناى انتظار خورشید آن نیست كه دست روى دست بگذاریم و تا صبح در تاریكى به سر بریم، بلكه هر كس اتاق خود را روشن مى‏كند.

ما در زمستان منتظر فرارسیدن تابستان هستیم، ولى انتظار تابستان به آن معنا نیست كه در زمستان بلرزیم و اتاق خود را گرم نكنیم.

در زمان غیبت امام زمان علیه السلام نیز باید به مقدار توانِ خود با ظلم مبارزه كنیم و در صدد اصلاح خود و جامعه برآییم. در روایات مى‏خوانیم: «أفضلُ الاعمال اِنتظارُ الفَرج»(بحار، ج ۷۵، ص ۲۰۸٫) بهترین عمل، انتظار آمدن حضرت مهدى علیه السلام است.

بر اساس این حدیث، انتظار، حالت نیست، بلكه عمل است: «افضل الاعمال» بنابراین، منتظران واقعى باید اهل‏عمل باشند. منتظران مصلِح باید خود صالح باشند، كسى كه منتظر مهمان است در خانه آرام نمى‏نشیند.

وظیفه مردم در زمان غیبت، خودسازى و امر به معروف و دعوت به حق و آگاه سازى دیگران است.

 

سعه صدر چیست؟

«سعه صدر» به معناى داشتن روح بزرگ است كه همچون لاستیك تراكتور از امواج رد شود و تاب بر ندارد در حالى كه افراد عادى مثل لاستیك دوچرخه، با اولین موج تاب برمى‏دارند.

حضرت على علیه السلام مى‏فرماید: «آلَةُ الرّیاسة سعة الصَّدر»،(نهج‏البلاغه، حكمت‏۱۷۶٫) شرط لازم براى پذیرش هر مسئولیّتى، سعه‏صدر است.

دعاى حضرت موسى علیه السلام پس از رسیدن به مقام نبوّت، سعه صدر بود كه از خداوند خواست کرد و گفت:« پروردگارا سينه‏ ام را گشاده گردان» (سوره طه، آیه ۲۷٫) البتّه موسى از خدا درخواست كرد و خدا به او عطا نمود، ولى خداوند قبل از اینكه پیامبر درخواست كند، به او سعه صدر داد و فرمود: «آيا براى تو سينه‏ ات را نگشاده‏ ايم»( سوره انشراح، آیه ۱٫)

 

جهاد در راه خدا، چه نقشى در سازندگى جامعه اسلامى دارد؟

نوك بیل به خاطر درگیرى با خاك، همواره سائیده مى‏شود، ولى در عوض سفید و برّاق و تیز است، امّا قسمت‏هاى بالاى آن گرچه آهن ضخیم است، ولى سیاه و زنگ زده است.

همچنین امّتى كه جهاد مى‏كند و جوانان خود را به جبهه مى‏فرستد و از مكتب و وطن خود دفاع مى‏كند، گرچه جوانانى را از دست مى‏دهد و به ظاهر این امّت استهلاك دارد، امّا در دیدگاه بین المللى و قضاوت وجدان‏هاى بیدار، این امّت رو سفید و عزیز است، برخلاف امت ترسو و استعمارپذیرى كه به ظاهر، آسایش و نفرات بیشترى دارد، ولى رو سیاه و زنگ زده است.

 

آیا شخصیّت و موقعیّت افراد، در كیفر و پاداش آنها مؤثّر است؟

قرآن به زنان پیامبر مى‏فرماید: «شما با سایرین فرق دارید و كار خلاف شما دو برابر حساب مى‏شود» (سوره احزاب، آیه ۳۰٫) «همان گونه كه پاداش عمل شایسته شما، دو برابر دیگران است. »( سوره احزاب، آیه ۳۱٫)

هر كوهى قلّه‏اش بلندتر باشد، درّه‏اش عمیق‏تر است. در حدیث مى‏خوانیم: از جاهل هفتاد گناه بخشیده مى‏شود قبل از آنكه از عالم یك گناه بخشیده شود. «یغفر للجاهل سبعون ذَنباً قبل أن یُغفر للعالم ذنبٌ واحد»(كافى، ج‏۱، ص ۵۹ .)

نردبان این جهان ما و منى است‏

عاقبت این نردبان افتادنى است‏

لاجرم هركس كه بالاتر نشست‏

استخوانش سخت‏تر خواهد شكست

 

نقش رهبرى در جامعه اسلامى چگونه است؟

هر حركت، چند عنصر دارد: مبدأ، مسیر، وسیله، راهنما و مقصد. در میان این پنج عنصر، مهم‏ترین نقش با راهنماست. اگر رهبر و راهنما، عالم و متّقى باشد، نه هدف گم مى‏شود و نه به انحراف كشیده مى‏شود.

اگر رهبر لایق باشد و مردم اطاعت كنند، مشكلات حل مى‏شود؛ اگر سوزن تیز باشد و نخ هم متّصل به آن، هر پارچه‏اى دوخته مى‏شود، امّا اگر سوزن كج بود یا نخ جدا شد، نازك‏ترین پارچه هم دوخته نمى‏شود.

اگر مردم اطاعت نكنند، رهبر كارى از پیش نمى‏برد همان گونه كه اگر نخ به دنبال سوزن نرود، هر قدر هم سوزن كارآمد باشد، كارى از پیش نمى‏برد. حركت و نفوذ سوزن در پارچه‏هاى مختلف، به شرط پیروى نخ از اوست. اگر راننده اهل فن باشد، حتى ماشین معیوب را راه اندازى و با آن رانندگى مى‏كند. همان گونه كه پیامبران در بدترین شرایط اجتماعى، بهترین امّت‏ها را ساختند.

امّا اگر رهبرى صلاحیّت نداشته باشد، بهترین شرایط را نیز به هدر مى‏دهد، چنانكه بهترین اتومبیل‏ها را اگر در اختیار راننده ناشى قرار دهیم، آن را به درّه سقوط مى‏دهد.